Dektijdstipbepaling met de Progesteron test bij honden

Inhoudsopgave

Veterinair directeur EduVet Veterinair Trainingscentrum

Auteur: Atjo Westerhuis, dierenarts | EduVet Dierenkliniek | info@eduvet.nl

Samenvatting:

De progesterontest is (nu nog) het belangrijkste hulpmiddel om de best mogelijke inschatting te kunnen maken van de dekrijpe periode. We gaan ervan uit dat het moment van de eicelsprong (ovulatie) het meest betrouwbare ‘vertrekpunt’ is voor de juiste bepaling van de dekrijpe periode. De eicelsprong duurt 1 dag, de eicelrijping daarna 1–3 dagen. De dekrijpe periode begint dus in principe 2 dagen na het begin van de ovulatie. De ovulatie vindt plaats als er in de progesterongrafiek tussen de 4.7–7.8 ng/mL (15.0–25.0 nmol/L) ‘ineens’ een snelle stijging optreedt. In EduVet Dierenkliniek maken wij gebruik van de Idexx Catalyst Progesterone test. In andere praktijken wordt gebruik gemaakt van de Immulite test. Uit onderzoek en uit ervaringen in de praktijk is gebleken, dat de betrouwbaarheid van de testresultaten van beide testen gelijkwaardig zijn.

Wanneer dekken teef?

Ovulatie

We gaan ervan uit dat het moment van ovulatie het meest betrouwbare ‘vertrekpunt’ is voor de bepaling van het juiste dektijdstip. Een eicelsprong of ovulatie duurt 1 dag. Na de ovulatie heeft de eicel nog 1–3 dagen nodig om te rijpen; alleen een rijpe eicel kan bevrucht worden. Er zijn meerdere ovulaties met verschillende rijpingsduur. Na volledige rijping blijft een eicel nog ongeveer een dag in leven.

De variatie in ovulatietijdstip is heel groot. Uitersten zijn dag 5 en dag 30 van de loopsheid; de meeste teven ovuleren tussen dag 9 en dag 14 van de loopsheid. Bij 44% van de teven verschilt het tijdstip van ovuleren aanzienlijk per loopsheid! De dag van de loopsheid zegt ons dus te weinig over het juiste dektijdstip.

Progesterontest

Na de eicelsprong ontwikkelt zich ter plekke een corpus luteum dat verantwoordelijk is voor de productie van progesteron. Een eerste lichte stijging van de progesteronspiegel vindt al plaats voor de ovulatie. Dit wordt veroorzaakt door veranderingen in de functie van de nog niet gesprongen follikel. Een flinke stijging in korte tijd is een teken dat er daadwerkelijk een ovulatie heeft plaatsgevonden. Door de progesteron spiegel in het bloed te meten, weten we dus, wanneer er een ovulatie heeft plaatsgevonden.

Er is niet één bepaalde progesteronwaarde die het ovulatiemoment aangeeft, het zijn er twee, een onder- en bovenwaarde, waar tussenin de ovulatie plaatsvindt. Bij een progesteronwaarde lager dan de onderwaarde heeft er vrijwel zeker nog geen ovulatie plaats gevonden, bij een progesteronwaarde hoger dan de bovenwaarde weten we vrijwel zeker dat de ovulatie heeft plaatsgevonden; daartussenin is alleen een flinke stijging in korte tijd een bewijs dat er daadwerkelijk een ovulatie heeft plaats gevonden.

Bij de bepaling van het dektijdstip hebben we nog te maken met enkele variabele factoren: rijping van eicellen duurt 1–3 dagen, sperma heeft een beperkte levensduur van 24 (diepvries) tot 48 (vers) uur en de periode waarin de teef ‘staat’ (bereid is om de reu toe te laten) is relatief kort (natuurlijke dekking).

In de praktijk komt het erop neer dat met de progesterontest niet het dektijdstip wordt bepaald, maar dat met de progesterontest de best mogelijke inschatting gemaakt kan worden van de dekrijpe periode.

Conclusie

De progesterontest is op dit moment het belangrijkste hulpmiddel om de best mogelijke inschatting te kunnen maken van de dekrijpe periode.

Wanneer na ovulatie testen?

Statistisch is bekend dat een teef ovuleert tussen dag 5 en dag 30 dag van de loopsheid. Bij die lage ondergrens rijst natuurlijk de vraag of de eerste dag van de loopsheid wel juist is vastgesteld. Bij een redelijke zekerheid met betrekking tot de juistheid van de dagtelling komt het in de praktijk erop neer dat de eerste test het beste op dag 8-9 van de loopsheid uitgevoerd kan worden. Wanneer dekken?

ng/mL nmol/L
Nog geen ovulatie <4.7 <15.0
Ovulatie: snelle stijging van progesteron waarde in dit traject! 4.7–7.8 15.0–25.0
Natuurlijke dekking: 48 uur na eisprong / ovulatie* >7.8 >25.0

* Ovulatie duurt 24 uur, rijping eicel duurt 24-72 uur

Voor de natuurlijke dekking (teef moet ‘staan’) is de theoretische dekperiode: 10.0–12.0 ng/ml (32.0–38.4 nmol/L), de praktische dekperiode is meestal vanaf circa 9.0 ng/mL (28.8 nmol/L). Gaan we uit van de theoretische dekperiode, dan is de kans iets groter dat we te laat zijn; gaan we uit van de praktische dekperiode, dan is de kans iets groter dat we te vroeg zijn.

Welke Progesterontest?

In EduVet Dierenkliniek maken wij voor de progesteronbepaling gebruik van de Idexx Catalyst Progesterone. In veel praktijken wordt gebruik gemaakt van de Immulite. Uit onderzoek is gebleken, dat de betrouwbaarheid van de testresultaten van beide gelijkwaardig zijn.

Handboek diergeneeskunde-1152x1000-1152x1000

Handboek diergeneeskunde met homeopathie bij honden

Het nieuwe boek van Atjo Westerhuis, Diergeneeskunde Met Homeopathie voor Honden, is eveneens een gezamenlijk initiatief van het partnership. Net als het tweedelige boek, ‘Beweging en Gezondheid bij de Hond’ met als subtitel ‘werken, sporten en recreëren’.
Neem contact op

Memo voor Fokkers van Honden

Atjo Westerhuis, dierenarts, EduVet Dierenkliniek, Veenendaal Laatste update: maart 2021 Samenvatting: De beknopte overzichtjes in deze ‘Memo voor fokkers van honden’ kunnen een geheugensteun zijn

Lees verder »

Bloedoor of othematoom

Atjo Westerhuis, dierenarts, EduVet Dierenkliniek, Veenendaal. Laatste update: januari 2021. Samenvatting: In de praktijk is de vraag van huisdiereigenaren naar de behandeling van een othematoom,

Lees verder »

Disclaimer

Ondanks de zorgvuldigheid, waarmee wij onze artikelen voor huisdiereigenaren samenstellen, kan EduVet Dierenkliniek geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele zetfouten en andere onjuistheden of onvolledigheden, noch voor de eventuele gevolgen van het handelen of juist nalaten van handelen op grond van de informatie die via onze artikelen is verkregen.

Niet zelf ‘dokteren’

EduVet Dierenkliniek benadrukt daarbij, dat de informatie die via onze artikelen is verkregen nooit een vervanging is van de behandelende dierenarts! De artikelen laten huisdiereigenaren met de dierenarts ‘meekijken’, zodat zij met kennis van zaken kunnen meedenken en meebeslissen over welzijn en gezondheid van hun huisdieren. Huisdiereigenaren worden daarom dringend geadviseerd nooit op eigen initiatief te (be)handelen, zonder advies, instemming en begeleiding van de behandelende dierenarts. Dat geldt natuurlijk in het bijzonder als het gaat om de uiteindelijke keuze van het juiste geneesmiddel en de juiste dosering.

Wetenschap en Praktijk

De teksten van onze artikelen worden niet alleen vervaardigd aan de hand van evidence based wetenschappelijke literatuur, maar vooral ook aan de hand van onze eigen experience based inzichten.

Updating

Deze informatie kan, in het kader van updating, zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd. Wij vragen u om eventuele, door u gesignaleerde (vermoedelijke) onvolkomenheden in onze artikelen aan ons te melden via: info@eduvet.nl, zodat we deze, indien nodig, kunnen meenemen in de updating. Alvast hartelijk dank daarvoor.