Inleiding
Tramadol is een analgeticum (pijnstiller); het wordt toegepast bij acute en chronische pijn, in het bijzonder bij neuropathie (zenuwpijn).  Het zorgt ervoor dat de pijnbeleving op centraal niveau (hersenen en ruggenmerg) vermindert.

Tramadol (hydrochloride) wordt synthetisch bereid en vertoont qua chemische structuur gelijkenis met morfine. Ondanks het feit dat Tramadol een opioïd is valt het niet onder de opiumwet! Er is dan ook geen registratieplicht voor Tramadol, zoals dat wel het geval is voor middelen als morfine.

Tramadol werkt, vooral in chronische gevallen, beter in combinatie met een NSAID. Een NSAID zorgt voor pijnstilling, ontstekingsremming en koortsverlaging.

Dosering
Bij orale toediening wordt Tramadol bij hond en kat goed en snel geabsorbeerd, gemetaboliseerd (verwerkt in de stofwisseling) en uitgescheiden. De gemiddelde biobeschikbaarheid is 60% bij de kat en 65% bij de hond, met een relatief brede variatie. De optimale dosering (dosis en frequentie van geven) bij hond en kat zal per dier sterk kunnen verschillen en moet dan ook op geleide van effect bij elk dier individueel worden bepaald. Bij dieren met een lever- of nieraandoening moet bovendien de dosering (dosis en frequentie van geven) naar beneden worden bijgesteld.

Tramadol kan met of  zonder voeding worden toegediend.

Geadviseerd wordt om geen gebruik te maken van ‘extended release’ tabletten. Bij honden is vastgesteld dat de absorptie daarvan vertraagd is en de uiteindelijke plasmaspiegels veel te laag zijn (b).

Hond
Adviezen voor de dosering lopen uiteen. Quandt meldt als (gangbare) dosering 2 – 5 mg/kg, elke 8-12 uur (a). Als hoogste dosering voor een maximaal analgetisch effect bij de hond geldt een advies van 10 mg/kg, elke 8 uur (a); wees daarbij extra op je hoede voor bijwerkingen! Saunders (b) schrijft 5 mg/kg, elke 6 -8 uur voor. In de bijsluiter van de Apotheek van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht wordt als gebruikelijke dosering 1 – 5 mg/kg, elke 6-8 uur aangehouden (c).

Volgens het farmacokinetisch profiel van Tramadol alleen bij normale honden is de dosering 5 mg/kg, elke 6 uur of 2,5 mg/kg elke 4 uur (a). De dosis kan verminderd worden en/of de frequentie van geven verhoogd bij gelijktijdig gebruik van andere analgetische maatregelen.

In chronische gevallen (kanker, arthrose) kan het effect van Tramadol in een aantal gevallen pas na 14 dagen merkbaar zijn!

Kat
Ook bij de kat lopen de adviezen voor de dosering uiteen. Quandt meldt als (gangbare) dosering 5 – 10 mg/kg, elke 8 – 12 uur (a). Saunders (b) schrijft 2 mg/kg, elke 12 uur voor. In de bijsluiter van de Apotheek van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht wordt als gebruikelijke dosering 1 – 2 mg/kg, elke 12 – 24 uur aangehouden (c).

De halfwaarde tijd van Tramadol bij de kat is 2,5 uur. Bij katten zijn doseringen van 1 – 4 mg/kg, elke 12 uur nodig voor een duidelijk en duurzaam analgetisch effect. Een dosering van 4 mg/kg zal een analgetisch effect hebben dat het maximale effect van Tramadol benadert.

Bijwerkingen
Tramadol is een mild opioïd en zal minder bijwerkingen tonen dan andere opioïden. Toch worden in de praktijk de bijwerkingen van Tramadol wel gezien, in het bijzonder bij lange termijn medicatie.

Hond
Mogelijke bijwerkingen zijn obstipatie (verstopping) of diarree, gebrek aan eetlust, braken; lusteloosheid, te veel sedatie (sufheid) of juist agitatie (opwinding), angst, tremor (rillingen, beven, schudden) en duizeligheid.

Kat
Mogelijke bijwerkingen zijn mydriasis (pupilverwijding), euforie (overmatig speels, vriendelijk, melktrappelen / melktreden) of dysforie (somber, prikkelbaar), te veel sedatie (sufheid), excessief kwijlen, braken, jeuk aan het gezicht (schuren, krabben).

Contra-indicaties
Tramadol niet samen toedienen met stoffen die (ook) verhoogde / te hoge serotonine niveaus kunnen bewerkstellingen, zoals andere opioïden, clomipramine (Clomicalm®), selegiline (Selgian®) en metoclopramide (Primperid®).

Symptomen van het serotonine syndroom (te hoge serotonine niveau’s) zijn: lethargie / somnolentie (ziekelijke slaapzucht), mydriasis (pupilverwijding), ataxie (ongecoördineerde bewegingen), braken, tachycardie (te snelle hartfrequentie), tremor (rillingen, beven, schudden),  klagelijk blaffen / huilen / miauwen, sedatie (sufheid), agitatie (opwinding), kwijlen, epileptische insulten.

Bij oudere, verzwakte dieren en dieren met uitscheidingsproblemen als gevolg van een lever- of nieraandoening moet de dosering worden aangepast.

Tramadol niet toedienen aan drachtige of lacterende dieren.

Geneesmiddelvorm / sterktes 
De capsules bevatten 20 mg of 50 mg Tramadol hydrochloride per capsule. De drank bevat 10 mg/ml Tramadol hydrochloride; de drank is bijzonder handig bij katten. Zie ook de bijsluiter van Tramadol van de Apotheek van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht.

Opmerking
Tramadol is een humaan middel dat niet geregistreerd is als diergeneesmiddel voor hond of kat. Tramadol is een relatief goedkoop middel.

 

Bronnen:

  1. Tramadol, Jane E. Quandt, University of Georgia, Clinician’s Brief, October 2013, p.43-45
  2. Saunders Handbook of Veterinary Drugs
  3. Tramadol, bijsluiter Apotheek Faculteit Diergeneeskunde

 

Disclaimer
Vetined/Eduvet aanvaardt geen aansprakelijkheid voor het gebruik van onderstaand ziekteoverzicht. Ondanks de grote zorgvuldigheid betracht bij het samenstellen van deze ziekteoverzichten aan de hand van literatuur en gecontroleerd door specialisten kan Vetined geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele zetfouten en andere onjuistheden of onvolledigheden, noch voor de eventuele gevolgen van het handelen of juist nalaten van handelen op grond van informatie die via deze ziekteoverzichten is verkregen.

Toelichting
Een ziekteoverzicht / -profiel is in principe een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk meest noodzakelijke informatie. Huisdierbezitters kunnen ‘meekijken’. Een ziekteoverzicht / -profiel is nooit een vervanging van de dierenarts. Diagnose, behandeling en follow up dienen uitsluitend door of onder begeleiding van een dierenarts plaats te vinden.

Gerelateerde items

Ehrlichiose

Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk meest noodzakelijke informatie. Extra waarschuwing voor de huisdierbezitter Het ziekteprofiel is geen vervanging van de dierenarts! Het laat de huisdierbezitter met dierenarts en paraveterinair ‘meekijken’. De huisdierbezitter wordt dringend aangeraden niet…

Lees meer

Cryptorchidie

Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk meest noodzakelijke informatie. Extra waarschuwing voor de huisdierbezitter Het ziekteprofiel is geen vervanging van de dierenarts! Het laat de huisdierbezitter met dierenarts en paraveterinair ‘meekijken’. De huisdierbezitter wordt dringend aangeraden niet…

Lees meer

Cranberry & Urinewegen

Cranberry & Urinewegen Beknopte samenvatting van het artikel ‘ Cranberry and prevention of urinary tract infections’ van Amy B. Howell,Rutgers the State University of New Jersey en haar power point presentatie op The North American Veterinairy Conference 2013 in Orlando / Florida (USA) ‘Cranberry in the Management of Urinary Tract Health‘. Samenvatting Cranberry wordt al…

Lees meer

Anticonceptie bij de teef: waarom en hoe?

Inleiding         Anticonceptie bij de teef: waarom en hoe? Wat zijn de argumenten vóór en tegen, en welke methode (medicamenteus of chirurgisch) adviseren wij als dierenartsen aan onze cliënten onder Nederlandse omstandigheden? Voor medicamenteuze anticonceptie bij de teef worden vrijwel uitsluitend progestagenen (synthetisch progesteron) toegepast in de vorm van een ‘prikpil’. Als chirurgische methode wordt gonadectomie…

Lees meer

Tips rond partus teef

Tips rond partus teef   Om meer te weten over de geboorte bij de hond kunnen we simpelweg naar het standaardwerk van Dr. C. Naaktgeboren, Prof. Dr. M.A.M. Taverne en Prof. Dr. G.C. van der Weijden, getiteld ‘De geboorte bij de hond en zijn wilde verwanten’ (ISBN 90 5860 1315), verwijzen. Het boek is al…

Lees meer

Cryptorchidie en Testikeltumoren bij de reu

Inleiding De oorzaak van cryptorchidie, het niet indalen in het scrotum (balzak) van een testikel, is niet bekend. Het is een erfelijke aandoening. Wat de oorzaak is van het ontstaan van testikeltumoren weten we ook niet. Wel weten we dat een niet ingedaalde testikel ruim 10 x meer kans heeft op het ontwikkelen van een…

Lees meer

Herpes bij de hond

Diagnose Canine Herpes Virus (CHV) Oorzaak Virusinfectie. Besmetting: direct contact met speeksel, neusuitvloeiing en/of vaginaal (ihb pups tijdens geboorte) of preputiaal secreet. Fataal bij pups < 3 weken zonder immuniteit mede door onderkoeling, gebrekkige afweer en onvoldoende biest opname. Diersoort Hond Categorie Infectieziektes. Virale infectieziektes. Anamnese PUPS < 3 weken: ziekteverloop afh. van immuunstatus; zonder…

Lees meer

Eclampsie bij de teef

Diagnose Eclampsie bij de teef. Eclampsia. Puerperale tetanie. Hypocalcaemie postpartum Oorzaak Acuut Ca-tekort agv (relatief) te grote calciumafgifte aan (snelgroeiende) pups tijdens dracht en (vooral) lactatie. Tijdens lactatiepiek 1-5 wk postpartum; soms eerder (rond partus), soms later; vooral bij kleine rassen, eerste nest en stress. Diersoort Hond Categorie Gynaecologie Anamnese Zie Klinisch beeld Klinisch beeld…

Lees meer