Inleiding
Tijdens de groei van een hond verdient de voeding extra aandacht. Voeding speelt namelijk een belangrijke rol bij het voorkomen van orthopedische problemen. Bij orthopedische problemen denken we o.a. aan heupdysplasie (HD), elleboogdysplasie (ED) en osteochondrosis dissecans (OCD).

We kunnen echter niet alle problemen met alleen voeding voorkomen. Erfelijke aanleg speelt eveneens een zeer belangrijke rol. Het kan dus gebeuren, dat een hond toch orthopedische klachten krijgt ondanks goede voeding.

Een derde belangrijke factor ter voorkoming van orthopedische klachten tijdens de groei is adequate beweging.

Duidelijk is, dat met name de hoeveelheid calorieën en het calciumgehalte in de voeding een sleutelrol spelen. De mening, dat eiwitten een hoofdrol spelen bij het ontstaan van orthopedische problemen is inmiddels achterhaald; vetten zijn veel belangrijker!

Erfelijke aanleg
Bij veel orthopedische klachten is er sprake van een erfelijke predispositie. De fokkerij is dus aandachtsgebied nummer een.

In principe zouden we eerst het erfelijke patroon moeten leren kennen om de juiste fokmaatregelen te kunnen treffen. Dat erfelijke patroon is echter lang niet altijd met zekerheid bekend.

Voor het treffen van maatregelen is in de praktijk vooral van belang te inventariseren hoe vaak een bepaalde orthopedische klacht in een bepaalde raspopulatie voorkomt.

Treedt de betreffende afwijking binnen een raspopulatie zeer frequent op, dan mogen we ervan uitgaan, dat een erfelijke factor een hoofdrol speelt. We moeten dan niet alleen de klinische lijders uit het fokprogramma halen, maar ook proberen de latente lijders of de dragers van de verkeerde genen op te sporen.

Maar als er bijvoorbeeld in een raspopulatie een bepaalde orthopedische klacht weinig frequent voorkomt, is het waarschijnlijk wel zinvol om de klinische lijders uit het fokprogramma te halen, maar we doen er zeker verkeerd aan om op zo’n populatie een streng preventie programma los te laten. We verliezen dan waarschijnlijk tegelijkertijd heel veel andere, goede eigenschappen en krijgen er mogelijk nog eens slechte eigenschappen voor terug. En dan nog te bedenken, dat die paar gevallen van orthopedische klachten in een raspopulatie eerder veroorzaakt kunnen zijn door inadequate beweging en verkeerde voeding!

Beweging
Zonder de juiste (hoeveelheid) beweging ontwikkelen spieren, gewrichten en botten absoluut niet goed! Astronauten die lange tijd zonder zwaartekracht leven gaan lijden aan ontkalking van hun enkels. Adequate beweging is een `must’ tijdens de groei.

Wat is de juiste (hoeveelheid) beweging?

Wij denken bij de juiste (hoeveelheid) beweging aan de gulden middenweg tussen overbelasting en rust. Bij overbelasting treden gemakkelijk blessures op, zeker bij slappe, te snel groeiende honden. Bij te weinig belasting ontwikkelen bot, gewrichtskraakbeen, gewrichtsbanden, pezen en spieren zich niet goed. Een slecht kwaliteit skelet is al heel snel blessure gevoelig.

Bij een slappe pup doen we het kalmer aan met de beweging; een goed gespierde pup kan wat meer training hebben.

Hoeveelheid en soort beweging moeten individueel worden afgestemd. Vooral bij de grote rassen moet de eigenaar zich laten begeleiden door een deskundige gedurende de groeiperiode. Veel eigenaren zien eenvoudigweg niet, dat hun hond onzuivere gangen en standen heeft.

Binnen onze klinieken hebben wij een puppy-consultatie programma. Bijna alle puppy’s doen hieraan mee, en de reacties van eigenaren zijn erg positief. Binnen dit programma wordt ook veel aandacht besteed aan de groei, voeding en de orthopedie. Bij twijfel bieden we dan ook een extra orthopedisch consult aan op 7 maanden leeftijd. Indien nodig, worden dan ook röntgenfoto’s van de gewrichten gemaakt.

We hopen zo orthopedische problemen te voorkomen of tijdig te ontdekken. Dat laatste is natuurlijk ook van belang voor een tijdig ingrijpen.

Voeding
Vergeleken bij andere diersoorten worden puppy’s betrekkelijk onrijp geboren. Het skelet is in het begin nog maar matig verkalkt, vooral bij de grote rassen. Dat is een belangrijke reden, waarom voeding en beweging zo cruciaal zijn tijdens de snelle groeifase, in het bijzonder gedurende de leeftijd van 3 – 10 maanden.

Belangrijkste doelstellingen voor de voeding tijdens de groei moeten zijn het voorkomen van overgewicht en orthopedische klachten. Nog los van het feit, dat overgewicht in het algemeen niet gezond is, veroorzaakt het overbelasting van het nog niet rijpe skelet. Dit vergroot de kans op orthopedische problemen.

Het uiteindelijke normale volwassen lichaamsgewicht is genetisch bepaald; daar kunnen we met de voeding in principe niks aan veranderen. Met normaal bedoelen we niet te dik en niet te mager. De hoeveelheid voeding, de hoeveelheid verschillende voedingsstoffen, hun verhouding onderling en de voedingsdichtheid (hoeveelheid voedingsstoffen per kg voeding) zijn bepalend voor de groeisnelheid.

We zijn uit op een optimale groeisnelheid, niet op een maximale groeisnelheid.

Voedingsmethode
Ook de voedingsmethode blijkt mede bepalend te zijn voor de ontwikkeling van overgewicht en orthopedische problemen tijdens de groei.
Er zijn verschillende manieren om een hond te voeren:

Ad libitum
De hond mag zo veel en zo vaak eten als hij of zij wil.
Tijdvoeding.
De hond krijgt bijvoorbeeld 2 x daags 20 minuten de kans om te eten.
Kwantumvoeding.
De hond krijgt een afgepaste dagportie verdeeld over 2 – 4 maaltijden.

De beste voedermethode is nummer 3. De eerste twee blijken beide te leiden tot te snelle groei door opname van te veel voedsel en dus te veel energie, hetgeen leidt tot overgewicht en skeletproblemen.
De beide eerste twee methoden moeten we zeker niet toepassen tijdens de fase van snelle groei in de leeftijd van 2 – 10 maanden. Als men toch kiest voor ad libitum voeding of tijdvoeding kan dat alleen bij consequente en frequente monitoring.

Trials
Soms staat er op de verpakking van een voeding, dat er trials zijn uitgevoerd. Natuurlijk is het prachtig als een bepaalde voeding is onderworpen aan een onderzoek in de praktijk. Het probleem is vaak, dat die trials te kort zijn om orthopedische problemen werkelijk goed te kunnen onderzoeken.

Monitoring
Om de hond tijdens de groeifase goed onder controle te houden, raden wij u aan de volgende punten in acht te nemen:

Noteren van de dagelijkse voedsel opname (inclusief extra’s); soort en hoeveelheid.
Iedere week gewichtscontrole.
Iedere maand controle door de dierenartsassistente in de leeftijdsperiode van 3 – 10 maanden tijdens het puppy-consultatie programma

Adviezen
De belangrijkste aandachtspunten ter voorkoming van orthopedische klachten tijdens de groei zijn:

Koop een pup bij een betrouwbare fokker.

  • Wees vooral alert bij een groot ras; volwassen lichaamsgewicht zwaarder dan 25 kg.
  • Kies voor een goede voeding, speciaal gemaakt voor snelgroeiende rassen.
  • Voer een afgepaste dagportie, verdeeld over 3 – 4 maaltijden.
  • Geef de juiste beweging, training.
  • Controleer wekelijks het lichaamsgewicht.
  • Laat uw hond iedere maand controleren door de dierenartsassistente in de leeftijdsperiode van 3 – 10 maanden.
  • Consulteer bij kreupelheid tijdens de groeifase uw dierenarts.

Tabellen

Tabel A: Belangrijkste voedingsfactoren en hun gehaltes voor de groeiende hond


DS = droge stof
ME = metabole energie
NFE = nitrogen-free-extract
> = is gelijk aan of meer dan
* verteerbaarheid voor de normale hond
** verteerbaarheid voor de hond met extra eisen: laat in de dracht, sport en
werk, eerste groeistadium, zoogperiode

Opmerking:
Verteerbaarheid en concentratie aan voedingsstoffen moeten voldoende groot zijn. Is dat niet het geval dan moet de hond relatief te veel voedsel opnemen om aan zijn behoeften te voldoen. Dat kan overbelasting van het maagdarmkanaal veroorzaken. Bij middelgrote en grote rassen kan dat de kans op een maagtorsie vergroten.

Tabel B:
Volwassen lichaamsgewichten van de verschillende rassen.

Zie het pdf document onderaan dit artikel.

Tabel C:
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van groeiende honden

Bron: Small Animal Clinical Nutrition, Mark Morris Institute, p. 248, 4the edition, 2000.

Tabel C-1:
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van puppy’s van 1 maand, gebaseerd op de gangbare volwassen lichaamsgewichten.

Tabel C-2:
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van puppy’s van 2 maanden, gebaseerd op de gangbare volwassen lichaamsgewichten.

Tabel C-3:
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van puppy’s van 3 maanden, gebaseerd op de gangbare volwassen lichaamsgewichten.

Tabel C-4:
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van puppy’s van 4 maanden, gebaseerd op de gangbare volwassen lichaamsgewichten.

Tabel C-5:
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van puppy’s van 5 maanden, gebaseerd op de gangbare volwassen lichaamsgewichten.

Tabel C-6
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van puppy’s van 6 maanden, gebaseerd op de gangbare volwassen lichaamsgewichten.

Tabel C-7:
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van puppy’s van 7 maanden, gebaseerd op de gangbare volwassen lichaamsgewichten.

Tabel C-8:
Richtlijn voor de dagelijkse energiebehoefte van puppy’s van 12 maanden, gebaseerd op de gangbare volwassen lichaamsgewichten.

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 22.08.2012 door G.L.D. Huizeling

Gerelateerde items

Vergiftiging door zwemmen

Honden die op warme dagen in de zomer zwemmen in stilstaand water met een watertemperatuur van 20-30 gr. Celsius hebben kans om een dodelijke vergiftiging op te lopen. Het verloop kan snel zijn, soms binnen 1 uur na de (fatale) zwempartij! Behandelingen komen in de meeste gevallen te laat of hebben onvoldoende effect. Omdat honden…

Lees meer

Orale zenuwblocks bij hond en kat

Dierenarts Brett Beckman heeft een instructiefilm gemaakt voor het plaatsen van regionale zenuwblocks bij mondchirurgie bij hond en kat. Als introductie legt Beckman uit dat de voordelen van deze werkwijze zijn: 1. Het locaal anaestheticum zal bij locale anaesthesie rond / van de zenuw die het te behandelen gebied innerveert veel beter infiltreren en werken in het gezonde…

Lees meer

Is chippen verplicht?

Voor een betrouwbare identificatie van een huisdier brengen wij onderhuids een chip in. Het chipnummer en de gegevens van de eigenaar of houder van het huisdier worden geregistreerd in een centrale databank. Wat betreft onze huisdieren is in ieder geval het voor hond, kat en fret verplicht om te zijn voorzien van een chip als…

Lees meer

Paracetamol waarom niet?

Paracetamol zou weliswaar in principe aan een hond toegediend kunnen worden, maar veel beter is het om dat toch niet te doen. Bij de kat is paracetamol verboden! We geven een toelichting: Paracetamol, synoniem acetaminophen (USA), kan weliswaar – mits in de juiste dosering – toegepast worden als pijnstiller bij de hond. Maar dierenartsen zijn…

Lees meer

Hypothyreoïdie hond

Klinisch beeld Door een tekort aan schildklierhormoon met als gevolg afname van metabolische activiteit zien we gewichtstoename (ondanks calorie beperkende maatregelen), lethargie (slaapzucht, ongeïnteresseerdheid en inactiviteit), lusteloosheid, zwakte en kouwelijkheid (warmte zoeken). Tevens huidklachten: symmetrische alopecia (meestal zonder, soms met jeuk), pyodermie, folliculitis, seborrhoe, postclipping alopecia, slechte haarkwaliteit, hyperpigmentatie, myxoedeem, hyperkeratose. Vatbaarheid voor Demodex en …

Lees meer

Titeren bij de hond

Inleiding De vraag naar bepaling van antistoffen in het bloed tegen ziektes die deel uitmaken van het gebruikelijke vaccinatiepakket voor een hond in Nederland neemt toe. De gedachte daarachter is dat vaccinatie schadelijk zou (kunnen) zijn en er dus alleen gevaccineerd moet worden als blijkt uit bloedonderzoek dat er onvoldoende bescherming is. Een nieuwe term…

Lees meer

Plaagalg vergiftiging

Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk meest noodzakelijke informatie. Extra waarschuwing voor de huisdierbezitter Het ziekteprofiel is geen vervanging van de dierenarts! Het laat de huisdierbezitter met dierenarts en paraveterinair ‘meekijken’. De huisdierbezitter wordt dringend aangeraden niet…

Lees meer

Giardia bij de hond

Bronnen: Giardiasis, Valeria Scorza, Colorado State University, Clinician’s Brief, February 2013, 71-74* Giardia snaptest http://www.idexx.nl/smallanimal/inhouse/snap/giardia.html  Website Dierenkliniek Wilhelminapark Utrecht: Giardia bij de kat * Bron a: In dit artikel staat ook informatie over Giardiasis bij de kat. Onder Nederlandse praktijkomstandigheden wordt Giardiasis bij de kat niet zo vaak vastgesteld. Maar, als katten vaker op Giardia…

Lees meer

Vuurwerkstress bij hond en kat

Onze huisdieren in de stress!? In veel gevallen is het zelfs nodig dat huisdieren daarvoor medicijnen slikken! Eigenlijk te gek voor woorden. Er zijn gelukkig ook honden en katten die zich niet zo veel aantrekken van deze ‘gedragsafwijking’ van mensen. In die gevallen moeten we natuurlijk niet toch gaan behandelen ‘voor de zekerheid’ of ‘omdat iedereen dat…

Lees meer